दि.०१(पीसीबी)-काही महिन्यांपासून सुरू असलेल्या नोकरकपातीमुळे आयटी क्षेत्रातील कर्मचाऱ्यांची चिंता वाढली आहे. मेटा, ॲमेझॉन आणि गुगलसारख्या प्रमुख तंत्रज्ञान कंपन्यांवर विश्वास ठेवल्यास, सध्या सुरू असलेल्या नोकरकपातीच्या लाटेचे कारण एआयमधील (AI) वेगवान प्रगती असल्याचे म्हटले जात आहे.
त्यांच्या मते, एआयमुळे कार्यक्षमतेत सुधारणा होत आहे आणि कमी कर्मचाऱ्यांसह वेगाने काम काम पूर्ण करता येते आणि म्हणूनच संपूर्ण आयटी क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणावर कर्मचारी कपात होत आहे. परंतु काही निरीक्षकांच्या मते, एआयच्या पायाभूत सुविधांमधील मोठी गुंतवणूक आणि व्यापक खर्च-व्यवस्थापनाच्या प्रयत्नांच्या पार्श्वभूमीवर हे स्पष्टीकरण सोयीस्कर ठरते.
मेटा
गेल्या काही महिन्यांत, अनेक तंत्रज्ञान कंपन्यांनी आपली कर्मचारी संख्या कमी करण्याची योजना जाहीर केली आहे किंवा तसे संकेत दिले आहेत. मेटाने गेल्या तीन महिन्यांत शेकडो कर्मचाऱ्यांना कामावरून काढून टाकले आहे, ज्यात गेल्या आठवड्यात रिॲलिटी लॅब्स, फेसबुकच्या मुख्य टीम्स, रिक्रूटिंग, सेल्स आणि ग्लोबल ऑपरेशन्स यांसारख्या विभागांमधील सुमारे ७०० कर्मचाऱ्यांचा समावेश आहे.
अहवालानुसार, फेसबुकची मूळ कंपनी अखेरीस आपली कर्मचारी संख्या २०% पर्यंत कमी करू शकते, कारण ती एआयचा वापर वाढवत असताना एआय पायाभूत सुविधांच्या वाढत्या खर्चाशी झुंज देत आहे.
मेटाचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी मार्क झुकरबर्ग यांनी म्हटले आहे की, “मला वाटते की २०२६ हे असे वर्ष असेल, जिथे कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आपल्या काम करण्याच्या पद्धतीत आमूलाग्र बदल घडवून आणण्यास सुरुवात करेल.” ही कंपनी कृत्रिम बुद्धिमत्तेवरील आपला खर्च सातत्याने आणि मोठ्या प्रमाणावर वाढवत असून, या विभागांमध्ये अजूनही कर्मचारी भरती करत आहे.
ॲमेझॉन
ॲमेझॉनने अलीकडेच जानेवारीमध्ये सुमारे १६,००० कॉर्पोरेट नोकऱ्या कमी करण्याची पुष्टी केली आहे, जे त्या विभागातील त्यांच्या एकूण कर्मचाऱ्यांच्या जवळपास १०% आहे. अधिकाऱ्यांनी म्हटले आहे की, या पुनर्रचनेमुळे संपूर्ण कामकाजात एआयचा (AI) वापर वाढवून कार्यक्षमतेत सुधारणा करणे शक्य होईल. मिळालेल्या माहितीनुसार, कंपनी एआय-संबंधित मोठ्या भांडवली खर्चाची योजना आखत आहे आणि येत्या वर्षात ही गुंतवणूक संभाव्यपणे २०० अब्ज डॉलर्सपेक्षा जास्त होण्याचा अंदाज आहे.
गुगलची मूळ कंपनी अल्फाबेट
गुगलची मूळ कंपनी अल्फाबेट देखील अधिक सुटसुटीत रचना शक्य करणारा घटक म्हणून एआयकडे (AI) पाहत केला आहे. पिंटरेस्ट आणि अॅटलासियनसारख्या लहान कंपन्यांनीही असेच संकेत दिले आहेत.
जॅक डोर्सी यांच्या नेतृत्वाखालील फिनटेक कंपनी ब्लॉक इंक.ने विशेषतः थेट भूमिका घेतली. कंपनीने जवळपास ४,००० पदे कमी केली. डोर्सी यांनी यावर प्रकाश टाकला की, हे निर्णय ‘इंटेलिजन्स टूल्स’च्या वाढत्या क्षमतांमुळे घेण्यात आले आहेत, ज्यामुळे अत्यंत लहान संघदेखील अधिक चांगले काम करू शकतात.
एकंदरीत पाहता, २०२६ या वर्षाच्या सुरुवातीच्या काही महिन्यांतच, संपूर्ण तंत्रज्ञान क्षेत्रातून होणाऱ्या कर्मचारी कपातीचा आकडा ६०,००० च्या वर गेला आहे.
एआय खरे गुन्हेगार आहे का?
एकत्रितपणे पाहता, ॲमेझॉन, मेटा, गुगल आणि मायक्रोसॉफ्ट यांसारख्या प्रमुख तंत्रज्ञान कंपन्या आगामी वर्षात एआय क्षेत्रात सुमारे ६५० अब्ज डॉलर्सची गुंतवणूक करतील अशी अपेक्षा आहे. डेटा सेंटर्स, मॉडेल्स आणि मनुष्यबळ यांमध्ये होणारी ही प्रचंड भांडवली गुंतवणूक कर्मचारी कपातीसोबतच घडत आहे. ज्यामुळे या धोरणाच्या दुहेरी स्वरूपाविषयी प्रश्न उपस्थित होत आहेत. म्हणजेच, एआयचा वापर उत्पादकता वाढवणारे साधन म्हणून करणे आणि त्याच वेळी कर्मचारी कपातीसाठी एक कारण म्हणूनही त्याचा वापर करणे.
तंत्रज्ञान गुंतवणूकदार टेरेन्स रोहन यांनी एक स्पष्ट मत मांडले. त्यांच्या मते, खर्चाचा दबाव किंवा गरजेपेक्षा जास्त कर्मचारी भरती यांसारख्या पारंपरिक स्पष्टीकरणांपेक्षा, कर्मचारी कपातीला एआयमधील प्रगतीचे कारण देऊन मांडल्यास ते अधिक स्वीकारार्ह ठरते. “एआयचा संदर्भ दिल्यास ब्लॉग पोस्ट अधिक प्रभावी ठरते”, असे ते म्हणाले.
ओरॅकलने १२ हजार भारतीयांना कसं काढलं? वाचा मेलमधील मजकूर
टीकाकार आणि विश्लेषक निदर्शनास आणून देतात की, कंपन्या एकाच वेळी पदे कमी करत आहेत, एआय तज्ञांची आक्रमकपणे भरती करत आहेत आणि या तंत्रज्ञानामध्ये अब्जावधींची गुंतवणूक करत आहेत. तर काहींच्या मते, पूर्वीचा गरजेपेक्षा जास्त विस्तार, व्यवस्थापनातील स्तर कमी करण्याचे प्रयत्न आणि एआयमधील महागड्या गुंतवणुकीसाठी निधीची गरज यांसारखे घटक यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतात.
