दि . २२ ( पीसीबी ) – भारतीयांचा आवडता पदार्थ असलेल्या पनीरला सुरक्षा संस्थांनी सर्वात भेसळयुक्त अन्न म्हणून घोषित केले आहे. बनावट पनीर कसे ओळखायचे आणि लपलेल्या धोक्यांपासून तुमचे आरोग्य कसे वाचवायचे ते जाणून घ्या.
अन्न सुरक्षा संस्थांनी पनीरला सर्वात भेसळयुक्त उत्पादन म्हणून घोषित केले आहे
भारतीय घरांमध्ये आणि रेस्टॉरंट्समध्ये, विशेषतः उत्तर भारतातील, मुख्य पदार्थ असलेल्या पनीरला आता कडक तपासणीचा सामना करावा लागत आहे. एकेकाळी शाकाहारी लोकांसाठी प्रथिनेयुक्त, कॅल्शियमयुक्त सुपरफूड म्हणून ओळखले जाणारे पनीर आता अधिक संशयास्पद फरकाने ओळखले जात आहे – अन्न सुरक्षा अधिकाऱ्यांच्या मते, भारतातील सर्वात भेसळयुक्त अन्न उत्पादन. या खुलाशामुळे आरोग्य तज्ञ, ग्राहक आणि सरकारमध्ये चिंता निर्माण झाली आहे.
पनीर भेसळीत चिंताजनक वाढ
केंद्रीय अन्न आणि ग्राहक व्यवहार मंत्री प्रल्हाद जोशी यांनी आरोग्य मंत्री जे.पी. नड्डा यांना तातडीने आणि निर्णायक कारवाई करण्याचे आवाहन केले तेव्हा अन्न भेसळीबद्दल वाढती चिंता नवीन उंचीवर पोहोचली. अनेक रेस्टॉरंट्स, फूड जॉइंट्स आणि स्थानिक विक्रेते भेसळयुक्त किंवा बनावट पनीर विकत असल्याच्या चिंताजनक वृत्तानंतर त्यांचे आवाहन झाले.
नोएडा आणि ग्रेटर नोएडामध्ये व्यापक तपासणी करणाऱ्या अन्न सुरक्षा संस्थांकडून जागृतीचा इशारा देण्यात आला. एप्रिल २०२४ ते मार्च २०२५ दरम्यान नियमित गुणवत्ता तपासणी दरम्यान तपासण्यात आलेल्या ७०२ अन्न नमुन्यांपैकी, भेसळयुक्त पदार्थांच्या यादीत पनीर अव्वल स्थानावर होते. धक्कादायक म्हणजे, ८३% पनीर नमुने निर्धारित अन्न सुरक्षा मानकांची पूर्तता करण्यात अयशस्वी झाले आणि त्यापैकी ४०% मानवी वापरासाठी असुरक्षित मानले गेले. हे निष्कर्ष एका व्यापक उपक्रमाचा भाग होते ज्यामध्ये या प्रदेशात २७२१ तपासणी आणि ५२० छापे समाविष्ट होते.
पनीर यादीत अव्वल स्थानावर असताना, धान्य-आधारित उत्पादने त्यांच्या पाठोपाठ आली. चाचणी केलेल्या ७९ धान्य नमुन्यांपैकी ३६ अयशस्वी झाले, ज्यामुळे अन्न भेसळीच्या व्यापक आव्हानावर प्रकाश टाकला गेला. पीठ, तांदूळ आणि धान्य यांसारख्या दैनंदिन जीवनातील मुख्य पदार्थांपासून होणाऱ्या संभाव्य धोक्यांना तोंड देण्यासाठी अधिकारी आता दुग्धव्यवसायाच्या पलीकडे लक्ष केंद्रित करत आहेत.
हा मुद्दा राष्ट्रीय चिंतेचा विषय बनला आहे, अन्न सुरक्षा अधिकाऱ्यांनी इशारा दिला आहे की भेसळयुक्त पनीरचे सतत सेवन केल्याने पचन समस्या आणि अन्न विषबाधा ते रासायनिक दूषिततेमुळे अवयवांचे नुकसान यासारख्या दीर्घकालीन परिणामांपर्यंत गंभीर आरोग्य गुंतागुंत होऊ शकते.
दुकानातून खरेदी केलेल्या पनीरबद्दल वाढत्या अविश्वासामुळे, ग्राहकांना भेसळयुक्त किंवा बनावट पनीर ओळखण्यास मदत करण्यासाठी तज्ञ काही सोप्या DIY चाचण्यांची शिफारस करतात:
पोत तपासणी: खरे पनीर मऊ आणि किंचित चुरगळलेले असावे. जर पोत खूप गुळगुळीत, जास्त रबरी किंवा प्लास्टिकसारखे वाटत असेल तर ते बनावट असण्याची शक्यता आहे.
गरम पाण्याची चाचणी: गरम पाण्यात पनीरचा एक घन ठेवा. जर ते रबरी बनले, तेल सोडले किंवा पाण्याच्या पृष्ठभागावर एक असामान्य थर तयार झाला तर ते लाल झेंडा आहे.
ज्वाला चाचणी: एक लहान भाग काळजीपूर्वक जाळून टाका. जर त्यातून प्लास्टिकसारखा वास येत असेल तर ते कृत्रिम पदार्थांनी भेसळ केलेले आहे.
आयोडीन चाचणी: थोड्या प्रमाणात पनीर क्रश करा आणि आयोडीनचे काही थेंब घाला. जर ते निळे किंवा काळे झाले तर ते स्टार्चची उपस्थिती दर्शवते – बहुतेकदा बनावट पनीरमध्ये वापरले जाते.
वास चाचणी: प्रामाणिक पनीरमध्ये ताजे, दुग्धजन्य वास असतो. आंबट किंवा रासायनिक वासामुळे पदार्थ किंवा बिघाड होण्याची शक्यता असू शकते.
कडक नियमनाची मागणी
पनीरमध्ये मोठ्या प्रमाणात भेसळ होत असल्याने दुग्ध उद्योगावर कडक नियमन आणि कडक देखरेख करण्याची मागणी होत आहे. आरोग्य तज्ञ दुग्धजन्य पदार्थांच्या, विशेषतः रस्त्याच्या कडेला विक्रेते आणि परवाना नसलेल्या अन्न दुकानांकडून विकल्या जाणाऱ्या उत्पादनांच्या सोर्सिंग आणि तयारीमध्ये अधिक पारदर्शकता आणण्याची मागणी करत आहेत.
असुरक्षित पनीर खाण्याचे आरोग्य धोके आणि प्रतिष्ठित, प्रमाणित स्त्रोतांकडून खरेदी करण्याचे महत्त्व लोकांना शिक्षित करण्यासाठी ग्राहक जागरूकता मोहिमा देखील राबवल्या जात आहेत. शेतापासून टेबलापर्यंत दुग्धजन्य पदार्थांची सुरक्षितता सुनिश्चित करण्यासाठी धोरणात्मक बदल करण्याची वेळ आली आहे असे अनेकांचे मत आहे.
पनीर हे भारतीयांचे आवडते असू शकते, परंतु सर्वात भेसळयुक्त अन्न उत्पादन म्हणून त्याची सध्याची स्थिती जागृत करणारी ठरली पाहिजे. अधिकाऱ्यांनी अंमलबजावणी वाढवत असताना, ग्राहकांनी देखील सतर्क आणि माहितीपूर्ण राहून आपली भूमिका बजावली पाहिजे. शेवटी, तुमच्या ताटात जे आहे ते तुमच्या आरोग्याला पोषक असले पाहिजे – धोक्यात आणणारे नाही.
राजकारणामुळे नाती तुटत नसतात, महाराष्ट्र हितासाठी उद्धव ठाकरे सकारात्मक – संजय राऊत
उद्धव – राज यांच्यातील नात्यासाठी राजकीय व्यक्तीची गरज नाही, राजकारणामुळे नाती तुटत नसतात असं संजय राऊतांनी नमूद केलं. ठाकरे बंधूंच्या युतीचा विषय जिवंतच राहणार. उद्धव ठाकरेंच्या मनात राज ठाकरेंविषयी कोणताही अहंकार , कटुता नाही असंही राऊतांनी स्पष्ट केलं. मनसेप्रमुख राज ठाकरेंनी एक हात पुढे केला आणि उद्धव ठाकरेंनी त्याला प्रतिसाद दिला. राज ठाकरे मुंबईत येऊ देत, मग चर्चा करूया. रोज या विषयावर चर्चा करू त्या विषयाचं गांभीर्य का घालवायचं ? असा सवालही संजय राऊतांनी उपस्थित केला.
