महानगरपालिकेतील महापौर हा केवळ पदधारक नसून शहराच्या सर्वांगीण विकासाचा दिशादर्शक नेता असावा. आदर्श महापौरामध्ये खालील गुण अत्यावश्यक आहेत
१) व्यक्तिमत्व व नेतृत्व
प्रामाणिक, स्वच्छ चारित्र्य व लोकाभिमुख व्यक्तिमत्व
ठाम निर्णयक्षमता आणि संकटात नेतृत्व करण्याची ताकद
सर्व पक्ष, समाजघटक व अधिकाऱ्यांशी समन्वय साधण्याची क्षमता
२) शिक्षण व ज्ञान
किमान मूलभूत शिक्षणासह नगर प्रशासन, कायदे, अर्थकारण व तंत्रज्ञानाची समज
स्मार्ट सिटी, पर्यावरण, डिजिटल गव्हर्नन्स यांसारख्या आधुनिक संकल्पनांचे ज्ञान
सतत शिकण्याची वृत्ती (workshops, best practices)
३) दूरदृष्टी (Vision)
पुढील १०–२० वर्षांचा शहर विकास आराखडा (Master Plan)
लोकसंख्या वाढ, वाहतूक, पाणी, कचरा व्यवस्थापन, हवामान बदल यांचा दीर्घकालीन विचार
फक्त तात्कालिक कामांवर नव्हे तर शाश्वत विकासावर भर
४) आर्थिक नियोजन
महापालिकेच्या उत्पन्न–खर्चावर काटेकोर नियंत्रण
पारदर्शक बजेट, अनावश्यक खर्च टाळणे
केंद्र व राज्य सरकारच्या योजना प्रभावीपणे शहरासाठी मिळवणे
PPP, CSR, बाह्य निधी यांचा योग्य वापर
५) विकासात्मक दृष्टिकोन
पाणी, रस्ते, वाहतूक, आरोग्य, शिक्षण, स्वच्छता यांना प्राधान्य
झोपडपट्टी पुनर्वसन व सर्वसमावेशक विकास
पर्यावरणपूरक धोरणे—हरित क्षेत्र, प्रदूषण नियंत्रण
६) प्रशासनावर नियंत्रण
अधिकारी व कर्मचाऱ्यांवर योग्य नियंत्रण व जबाबदारी निश्चित करणे
भ्रष्टाचाराविरुद्ध कठोर भूमिका
वेळेत कामे पूर्ण होतील यासाठी नियमित आढावा
७) नागरिकांशी संवाद
लोकांच्या समस्या ऐकण्यासाठी खुली दारे
डिजिटल प्लॅटफॉर्मद्वारे तक्रार निवारण
पारदर्शक व विश्वासार्ह संवाद
थोडक्यात सांगायचे तर महापौर हा राजकारणी कमी आणि प्रशासक + विकासनायक अधिक असावा.
ज्याचा उद्देश पद, प्रसिद्धी किंवा स्वार्थ नसून शहराचा सर्वांगीण, स्वच्छ व शाश्वत विकास हाच असावा.
