अजित अनंतराव पवार (२२ जुलै १९५९ – २८ जानेवारी २०२६) हे राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे एक राजकारणी होते. २ जुलै २०२३ पासून आपल्या मृत्यूपर्यंत ते उपमुख्यंमंत्री म्हणून काम करत होते. २०२२-२३ या काळात त्यांनी महाराष्ट्र विधानसभेत विरोधी पक्षनेते म्हणून काम केले. तसेच बारामती लोकसभा मतदारसंघातून खासदार म्हणून काम केले.
त्यांनी १९९१ पासून बारामती विधानसभा मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व केले. राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांचे ते पुतणे होते. ते सर्वाधिक वेळा राज्याचे उपमुख्यमंत्री राहिले असून, ते पाचवेळा या पदावर होते. २०१९ मध्ये, त्यांनी भाजपचे नेते देवेंद्र फढणवीस यांच्यासोबत उपमुख्यमंत्री म्हणून शपथ घेतली. त्यांनी दावा केला की त्यांना राष्ट्रवादीच्या बहुसंख्य आमदारांचा पाठिंबा आहे. परंतु ३ दिवसात दोघांनी राजीनामा दिला. २०२३ मध्ये त्यांनी त्यांचे काका शरद पवार यांना सोडून मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या मंत्रिमंडळात उपमुख्यमंत्रिपदाची शपथ घेतली, यामुळे राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये फूट पडली. तसेच अजित पवार यांनी राष्ट्रवादीच्या अध्यक्षपदावर देखील हक्क सांगितला. पक्षाचे नाव आणि निवडणूक चिन्ह स्वतःकडे ठेवण्याची इच्छा व्यक्त केली आणि विद्यमान अध्यक्ष शरद पवार यांच्यापासून राष्ट्रवादी पक्ष स्वतःकडे घेण्याचे संकेत दिले.
विशेष माहिती
महाराष्ट्रात याना त्या कारणाने नेहमीच चर्चेत असलेल्या काही मोजक्याच नेत्यांपैकी एक म्हणजे अजित पवार. त्यांच्यावर प्रसिद्धी माध्यमांतून व विरोधकांकडून नेहमीच कडाडून टीका होते. अजित पवार यांनी पिंपरी चिंचवड शहरात भरपूर विकास कामे करून शहराचा कायापालट केला आहे.[८] कारण, ते पिंपरी- चिंचवडचे महापौर असल्यापासून त्यांचे लक्ष शहरावर लक्ष आहे.
बालपण व शिक्षण
अजित पवार यांचे मूळ गाव पुणे जिल्ह्यातील बारामती तालुक्यातील काटेवाडी आहे. मात्र त्यांचा जन्म अहिल्यानगर जिल्ह्यातील राहुरी तालुक्यातील देवळाली (प्रवरा) या त्यांच्या आजोळच्या गावी झाला. त्यांचे दहावीपर्यंतचे शिक्षण तेथेच झाले. महाविद्यालयीन शिक्षणासाठी अजित पवार मुंबईत आले, शिक्षण पूर्ण करून बारामतीला आले आणि तेथील सहकारी संस्थांमधून त्यांनी सामाजिक व राजकीय कार्याला सुरुवात केली.
अजित पवार यांनी १९८२ साली राजकारणात प्रवेश केला. त्याचवर्षी सहकारी साखर कारखान्याच्या संचालक मंडळावर त्यांची निवड झाली. पुणे जिल्हा सहकारी बँकेच्या अध्यक्षपदी १९९१ साली त्यांची निवड झाली. १६ वर्ष ते त्या पदावर होते.
अन्य पदे
- विश्वस्त : विद्या प्रतिष्ठान, बारामती
- संचालकः छत्रपती शिक्षण संस्था, भवानीनगर, ता.इंदापूर, जिल्हा, पुणे
- संचालक : रयत शिक्षण संस्था, सातारा
- अध्यक्ष : पुणे जिल्हा शिक्षण मंडळ. (सप्टेंबर इ.स. २००६ पासून-)
सहकार - माजी संचालक : महानंद
- संचालक : वसंतदादा शुगर इन्स्टिट्यूट, पुणे
- संचालक : श्री. छत्रपती सहकारी साखर कारखाना, भवानीनगर, जि. पुणे
- संचालक : माळेगांव सहकारी साखर कारखाना, जिल्हा पुणे
- संचालक : सोमेश्र्वर सहकारी साखर कारखाना, जिल्हा पुणे
- संचालक : पुणे जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँक, पुणे
- संचालक : महाराष्ट्र राज्य सहकारी दूध उत्पादक संघ, पुणे
- माजी संचालक : महाराष्ट्र राज्य सहकारी बँक, मुंबई
- माजी संचालक : महाराष्ट्र राज्य सहकारी साखर कारखाना संघ, मुंबई
- अध्यक्ष : पुणे जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँक – (मार्च इ.स. १९९१ ते ऑगस्ट इ.स. १९९१ व डिसेंबर इ.स. १९९४ ते डिसेंबर इ.स. १९९८)
- अध्यक्ष : महाराष्ट्र राज्य सहकारी बँक – डिसेंबर, इ.स. १९९८ ते ऑक्टोबर, इ.स. १९९९
क्रीडा - अध्यक्ष : महाराष्ट्र राज्य कबड्डी असोसिएशन – (सप्टेंबर इ.स. २००५ ते मार्च २०१३)
- अध्यक्ष : महाराष्ट्र राज्य खो-खो असोसिएशन – (ऑगस्ट ,इ.स. २००६ पासून-)
- अध्यक्ष : महाराष्ट्र ऑलिम्पिक असोसिएशन – (मार्च २०१३ पासून-)
संसदीय राजकारण - लोकसभा सदस्य : जून, इ.स. १९९१ ते सप्टेंबर, इ.स. १९९१.
- विधानसभा सदस्य :
इ.स.१९९१ इ.स. १९९५ ते इ.स. १९९९, इ.स. १९९९ ते इ.स. २००४, इ.स. २००४ ते इ.स. २००९, इ.स. २००९ ते २०१४, इ.स.२०१४ ते २०१९, इ.स.२०१९ ते २०२४, २०२४-आजतागायत
मंत्रीपदे - राज्यमंत्री : कृषी, फलोत्पादन आणि उर्जा – इ.स. १९९१ ते नोव्हेंबर इ.स. १९९२.
- राज्यमंत्री : जलसंधारण, ऊर्जा व नियोजन – नोव्हेंबर, इ.स. १९९२ ते फेब्रुवारी, इ.स. १९९३.
• मंत्री – पाटबंधारे (कृष्णा खोरे व कोकण पाटबंधारे ही महामंडळे), फलोत्पादन – ऑक्टोबर इ.स. १९९९ ते जुलै इ.स.२००४.
• मंत्री – ग्रामविकास, पाणीपुरवठा व स्वच्छता, पाटबंधारे (कृष्णा खोरे व कोकण पाटबंधारे ही महामंडळे) – इ.स. जुलै २००४ ते नोव्हेंबर २००४.
• मंत्री – जलसंपदा (कृष्णा खोरे व कोकण पाटबंधारे ही महामंडळे वगळून), लाभक्षेत्र विकास, पाणीपुरवठा व स्वच्छता – नोव्हेंबर, इ.स. २००४ ते नोव्हेंबर, इ.स. २००९.
• मंत्री – जलसंपदा (कृष्णा खोरे व कोंकण पाटबंधारे ही महामंडळे वगळून), ऊर्जा – नोव्हेंबर, इ.स. २००९ ते नोव्हेंबर, इ.स. २०१०.
• उपमुख्यमंत्री पद - उप मुख्यमंत्री,(वित्त व नियोजन, ऊर्जा) – नोव्हेंबर, इ.स. २०१० ते सप्टेंबर इ.स.२०१२.
- उप मुख्यमंत्री(वित्त व नियोजन, ऊर्जा) – डिसेंबर इ.स. २०१२ ते इ.स. सप्टेंबर २०१४]
- उप मुख्यमंत्री(महाराष्ट्र राज्य) – इ.स. २०१९ ते इ.स. २०१९.(२ दिवसाचे)
- उप मुख्यमंत्री(महाराष्ट्र राज्य ) – जुलै इ.स. २०२३.
- उप मुख्यमंत्री(महाराष्ट्र राज्य ) – 5 डिसेंबर. 2024 पासुन अर्थमंत्री
लोक प्रतिनिधित्व
• १९९१ साली पहिल्यांदा अजित पवार बारामतीमधून लोकसभेवर निवडून गेले, नंतर काका शरद पवार यांच्यासाठी त्यांनी खासदारकीचा राजीनामा दिला.
त्यानंतर शरद पवार पी.व्ही. नरसिंहराव सरकारमध्ये संरक्षणमंत्री झाले.
• अजित पवार त्यानंतर १९९५, १९९९, २००४, २००९, २०१४, २०१९, २०२४ असे सलग सात वेळा ते विधानसभेवर आमदार म्हणून निवडून गेले.
• महाराष्ट्राच्या विलासराव देशमुख सरकारमध्ये त्यांना बढती देऊन कॅबिनेट मंत्रिपद देण्यात आले. ऑक्टोंबर १९९९ ते डिसेंबर २००३ पर्यंत जलसिंचन खाते त्यांच्याकडे होते. डिसेंबर २००३ ते ऑक्टोंबर २००४ या काळात त्यांच्याकडे ग्रामीण विकास खात्याचा अतिरिक्त कार्यभार देण्यात आला.
• २००४ साली आघाडी सरकार (कॉंग्रस + राष्ट्रवादी काँग्रेस + इतर) पुन्हा सत्तेवर आले, तेव्हा जलसिंचन खाते अजित पवारांकडेच होते.
• २००४ साली त्यांना पुण्याचे पालकमंत्री बनवण्यात आले. २०१४ पर्यंत राज्यात काँग्रेस-राष्ट्रवादीचे सरकार होते तोपर्यंत ते पुण्याचे पालकमंत्री होते.
